27 มกราคม 2023
“เหาไม้” ในถ้ำที่บราซิล สืบพันธุ์แบบตัวผู้-ตัวเมีย สลับบทบาททางเพศกัน

เหาไม้ (barklice) เป็นแมลงชนิดหนึ่งที่กินเศษไม้ผุพังและซากพืชเน่าเปื่อย แต่เหาไม้ชนิดมีปีกที่อาศัยอยู่ในถ้ำของประเทศบราซิล (Neotrogla) มีพฤติกรรมขณะสืบพันธุ์ที่แปลกประหลาด

“เหาไม้” ในถ้ำที่บราซิล สืบพันธุ์แบบตัวผู้-ตัวเมีย สลับบทบาททางเพศกัน

สัตว์เลี้ยง โดยตัวเมียเป็นฝ่ายใช้กล้ามเนื้อที่ยื่นออกมาคล้ายอวัยวะเพศชาย เป็นเหมือนกับหลอดดูดน้ำเชื้อออกจากช่องเปิดคล้ายช่องคลอดของตัวผู้ทีมนักกีฏวิทยานานาชาติจากญี่ปุ่น บราซิล และสวิตเซอร์แลนด์ ตีพิมพ์ข้อมูลการค้นพบข้างต้นในวารสาร Royal Society Open Science โดยระบุว่าได้ศึกษาและสร้างแบบจำลองสามมิติของอวัยวะสืบพันธุ์ขณะที่แมลงชนิดนี้จับคู่ผสมพันธุ์แบบประหลาด เพื่อให้ทราบถึงกลไกเบื้องหลังการสืบพันธุ์แบบดังกล่าว รวมทั้งสาเหตุที่ทำให้มันมีวิวัฒนาการจนเกิดการสลับบทบาททางเพศขึ้น ผลการตรวจสอบด้วยอุปกรณ์เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) ขนาดเล็ก ชี้ว่าอวัยวะเพศที่ยื่นออกมาของเหาไม้ตัวเมียนั้น แท้จริงแล้วเป็นองคชาติเทียมซึ่งเรียกว่า “ไจโนโซม” (gynosome) โดยขณะที่ผสมพันธุ์กันตัวเมียจะใช้อวัยวะคล้ายตะขอที่ฐานของไจโนโซมเกาะยึดตัวผู้เอาไว้ กล้ามเนื้อชุดหนึ่งจะช่วยให้ไจโนโซมที่พับอยู่คลี่ขยายเข้าไปภายใน “ช่องคลอด” ของตัวผู้ จากนั้นมันจะพองตัวขึ้นและทำหน้าที่เหมือนหลอดดูด นำเอาสเปิร์มเข้าสู่ช่องเก็บภายในร่างกายของตัวเมียกระบวนการสืบพันธุ์ทั้งหมดนี้อาจใช้เวลาได้นานสูงสุดถึง 70 ชั่วโมง โดยพฤติกรรมทางเพศดังกล่าวสะท้อนถึงการแก่งแย่งตัวผู้ เพื่อให้ตนเองได้มีโอกาสถ่ายทอดพันธุกรรมไปสู่ลูกหลาน ซึ่งการแข่งขันนี้มีความดุเดือดรุนแรงเป็นพิเศษในหมู่เหาไม้ตัวเมียด้วยกันทีมผู้วิจัยยังพบว่า เหาไม้ตัวเมียได้รับสารอาหารในน้ำเลี้ยงสเปิร์มที่ได้มาจากตัวผู้ด้วย ซึ่งสารอาหารที่ได้จากการสืบพันธุ์นี้ช่วยให้มันมีชีวิตอยู่รอดได้ในถ้ำที่ไม่ค่อยมีแหล่งอาหารมากนักศาสตราจารย์คาซึโนริ โยชิซาวะ จากมหาวิทยาลัยฮอกไกโดของญี่ปุ่น หนึ่งในสมาชิกทีมวิจัยบอกว่า “สาเหตุเรื่องการแสวงหาอาหารและโอกาสสืบพันธุ์ น่าจะเป็นตัวขับเคลื่อนเชิงวิวัฒนาการที่ผลักดันให้ตัวเมียพัฒนาองคชาติเทียมและช่องเก็บน้ำเชื้อที่มีความจุสูงขึ้นมา ส่งผลให้เกิดการสลับบทบาททางเพศระหว่างตัวผู้และตัวเมียในที่สุด”

แนะนำข่าวสัตว์เลี้ยง อ่านเพิ่มเติมคลิ๊กเลย : ต้นตอ! โรคอุบัติใหม่ เชื้อร้ายติดจากสัตว์มาสู่คน